W terminie "społeczny organizm" Makarenko wyraża podstawowe założenia pojmowania kolektywu; wskazuje to, że kolektyw powstaje zgodnie z prawami rozwoju życia społecznego w pewnym jego okresie. Społeczna podstawa pojmowania kolektywu i jej socjalistyczny charakter, stanowi dla Makarenki kryterium, przy pomocy którego ukazuje on specyfikę kolektywu socjalistycznego, która odróżnia go zasadniczo od wszelkich innych ugrupowań ludzi. Społeczna zasada kolektywu jest spełniona tylko wtedy, gdy "...określa zjednoczenie ludzi wychodząc ze stanowiska jedności mas pracujących całego świata, jedności wyrażonej nie deklaratywnie, lecz praktycznie, w najbardziej realnych formach ludzkiej działalności i ludzkich stosunków wzajemnych". (V-460) Dlatego - zdaniem Makarenki - żadne inne ugrupowania ludzi nie mogą być uważane za kolektyw, tj. ugrupowanie zbudowane na założeniu prawdziwie społecznym, a za kolektyw w sensie socjalistycznym w szczególności. "Takiego organizmu (społecznego K. M.)

,

Relacje społeczeństwa .